Ervaringen van mensen in armoede
    http://netwerktegenarmoede.be/17oktober/ervaringen-van-mensen-in-armoede

"Ik heb eindelijk een huisarts die echt luistert"

Tinne werkte tot 2011 voltijds in een rusthuis. “Het was hard werken, 1 op 2 weekends, soms 10 dagen na elkaar, maar ik deed het heel graag. Blijkbaar liep ik toen al een tijd rond met een ernstig nekletsel, maar ik voelde het nog niet. Tot ik problemen kreeg aan mijn schouders en polsen en de ellende begon.” Werken lukt niet meer, maar ze blijft wel een trouwe bezoeker van onze vereniging De Lage Drempel in Mechelen, waar ze mee nadenkt over hoe armoede kan bestreden worden.

"Besparen op wijkgezondheidscentra doet uitstel gezondheidszorg toenemen"

Sinds november 2016 kunnen patiënten in Herentals terecht bij het Wijkgezondheidscentrum. Een wijkgezondheidscentrum biedt gratis zorg en werkt volgens een forfaitair systeem. Dat betekent dat artsen niet betaald worden per prestatie, maar een vast bedrag ontvangen per ingeschreven patiënt. Voor de patiënt zelf valt elke financiële drempel weg. Bovendien bieden wijkgezondheidscentra multidisciplinaire zorg aan. Naast huisartsen zijn er vaak verpleegkundigen, kinesitherapeuten, tandartsen, psychologen en maatschappelijk werkers aan de slag. Zo kunne ze makkelijk en zonder financiële drempel doorverwezen worden. Het Wijkgezondheidscentrum in Herentals wil op termijn ook naar dat model evolueren.

“Maar momenteel is dat niet mogelijk”, zegt coördinator Kris Van Houdt. Minister de Block heeft alle erkenningen opgeschort tot er een audit komt van de bestaande centra. Jammer, want zo kunnen we onze rol nog niet ten volle spelen. Toch werken we ook nu al zeer laagdrempelig. Voor patiënten met recht op verhoogde tegemoetkoming laten we het remgeld vallen. Ook als de patiënt aangeeft financiële moeilijkheden te hebben, houden we daar rekening mee.”

Een heel bewuste keuze om zich als wijkgezondheidscentrum niet uitsluitend op kansarme patiënten te richten. “Dat is een principiële kwestie”, zegt arts Irma Kemper. “We willen geen aparte gezondheidszorg voor mensen in armoede. Iedereen is welkom bij ons.”

Tekort aan huisartsen 

Aanvankelijk reageerden de andere huisartsen in Herentals niet erg enthousiast. Kris Van Houdt: “Wij zouden patiënten wegleiden, oneerlijke concurrentie zijn, …. Het zijn reacties die wijkgezondheidscentra wel vaker krijgen wanneer ze opstarten. De realiteit is dat er in Herentals net een tekort is aan huisartsen. Ondertussen hebben we met het gros van de collega’s een goede relatie uitgebouwd. Artsen met een patiëntenstop verwijzen zelfs door naar ons.”

Ondertussen is het patiëntenaantal bij het wijkgezondheidscentrum sterk gegroeid, in minder dan een jaar tijd.. “Het bewijst dat hier wel degelijk nood is aan betaalbare, kwaliteitsvolle zorg”, zegt Irma Kemper. 1 op 2 patiënten heeft recht op verhoogde tegemoetkoming..” Herentals heeft een relatief grote populatie mensen met een laag inkomen. Voor hen is een wijkgezondheidscentrum vaak het verschil tussen wel of niet naar de huisarts gaan.

Besparen op wijkgezondheidscentra is duurder voor de ziekteverzekering

Daarom is de stop die minister De Block ingelast heeft, zo onbegrijpelijk. “Het is niet alleen de stop, er is ook al behoorlijk bespaard op wijkgezondheidscentra”, zegt Kris Van Houdt. “Koppel dat aan het tekort aan huisartsen in verschillende regio’s en je zult merken dat mensen nog meer dan nu doktersbezoek zullen uitstellen. Op termijn zal dat de ziekteverzekering net meer geld kosten. Wie niet tijdig naar de huisarts gaat, krijgt een ernstiger ziektebeeld en zal uiteindelijk meer zorg en duurdere therapie nodig hebben. Dat is duurder, zowel voor de patiënt als voor de samenleving.”

“Bovendien werken wij in ons wijkgezondheidscentrum, net zoals in andere, heel sterk rond preventie. De kost die je daarmee uitspaart, is niet zo makkelijk te berekenen, maar wel heel reëel. Wat minister De Block nu doet, is een besparing doorvoeren die er geen is. We gaan hier allemaal de prijs voor betalen.”

Op eigen kracht verder

Het wijkgezondheidscentrum in Herentals kwam er met steun van de provincie en van de stad. Een eerste subsidieschijf liet ons toe om op te starten. De tweede schijf komt er wellicht niet meer, door de vertraging die we opliepen na de aankondiging van minister De Block. Eind dit jaar zijn de provincies immers niet meer bevoegd voor welzijns en verdwijnt het budget dat ons beloofd was. De provincie kan ons gewoonweg niet langer steunen. Jammer, maar we hebben ondertussen beslist om toch op eigen kracht verder te gaan. Voorlopig niet in het forfaitaire systeem, maar wel met een zeer lage financiële drempel. Extra middelen zouden ons toelaten om ook te investeren in andere disciplines, zoals kine of tandzorg, maar dat moeten we voorlopig uitstellen. In ieder geval hopen we op termijn een verpleegkundige en een maatschappelijk werker aan te werven om onze patiënten extra te ondersteunen.”

"Huisarts kan heel veel drempels wegnemen"

Karine werkte jarenlang als kinesitherapeut, maar werd geveld door fibromyalgie en heeft daardoor geregeld last van spierpijn. “De job die ik heel mijn carrière doodgraag gedaan heb, is niet meer voor mij weggeld”, vertelt ze. “15 jaar lang heb ik geprobeerd om aan de slag te blijven, en nu nog. Telkens met een beetje minder uren en minder fysieke belasting. Gevolg is dat mijn loon ook stelselmatig daalde en ik daardoor achterblijf met een lagere ziekteuitkering. Na heel vaak hervallen ben ik nu een jaar ziek thuis. Ik hoop wel binnen afzienbare tijd terug deeltijds aan de slag te gaan.” Ondertussen zet ze zich in als vrijwilliger voor onze vereniging De Vrolijke Kring in Ronse, onder meer door het plaatselijke Rap op Stap-kantoor te bemannen.
 
Karine heeft door haar ziekte al heel wat specialisten gezien, vooral orthopedisten. “Maar de allerbelangrijkste persoon in mijn zorgtraject blijft toch mijn huisarts. Met een ziekteuitkering van €1.050 per maand heb ik niet veel overschot. Mijn huisarts kent de sociale derdebetalersregeling automatisch toe, al sinds lang voor dat verplicht werd. Ik hoefde het niet eens te vragen. Hij schrijft ook consequent generische geneesmiddelen voor of geeft gratis staaltjes mee als dat mogelijk is.”
 
Daar blijft het niet bij. “Los van het financiële is de ondersteuning door je huisarts heel belangrijk. Ik kan altijd bij hem terecht voor vragen. Hij kent mijn hele dossier. Ik kan hem vertrouwen. Hij zorgt bijvoorbeeld ook voor de juiste verwijsbrief zodat ik bij de orthopedist minder moet betalen. Ik heb ook diabetes. Daarvoor zit ik in een zorgtraject. Hij zorgt altijd dat dat administratief volledig in orde is. Anders krijg je minder terugbetaald.”

Hoge financiële drempel voor kinesitherapie
 
Maar bij de doorverwijzing duiken de drempels op. “Neem nu kine, wat ik zelf heel goed ken uit mijn beroepsverleden. Terugbetalingen zijn verminderd van 60 naar 18 keer per jaar. Gevolg? Mensen gaan gewoon minder, krijgen meer klachten en moeten op het einde van de rit duurdere therapie krijgen. Dat is een financiële aderlating voor zowel de patiënt als de ziekteverzekering, voor minder kwaliteitsvolle zorg, want mensen krijgen meer in plaats van minder klachten. Het zorgt er bijvoorbeeld ook voor dat mensen sneller weer thuis moeten blijven met klachten of dat ze minder snel weer aan de slag kunnen. Dat zijn schijnbesparingen die de samenleving op termijn net meer kosten.”
 
De tandarts slaat ze geregeld over. “Je weet vooraf niet hoeveel het je gaat kosten. Soms heb ik het geld ook gewoon niet. Het gebeurt geregeld dat ik een gemaakte afspraak simpelweg afbel omdat ik ze op dat moment niet zal kunnen betalen. Niet alleen bij de tandarts trouwens, ook bij de orthopedist. Ik moet letterlijk sparen om daar op consultatie te kunnen. In de streek van Ronse en Oudenaarde zijn er nog letterlijk nul geconventioneerde* orthopedisten en radiologen. Die vragen dus wat ze willen. Dat is een situatie die dringend moet aangekaart worden. In het ziekenhuis is het zelfs zo dat je eerst moet betalen, anders krijg je nog een toeslag op de factuur. Probeer trouwens maar eens vooraf te weten te komen of de arts bij wie je een afspraak wil maken, geconventioneerd is of niet. Soms heel moeilijk uit te kiezen. Vaak hangt het wel uit in de wachtzaal, maar dan heb je je afspraak natuurlijk al gemaakt. Mijn reumatologe in het Onze-Lieve-Vrouw-Ziekenhuis in Aalst is gelukkig wel geconventioneerd. Dat zijn voor mij heel noodzakelijke behandelingen die ik anders ook af en toe zou moeten laten vallen.”

Alleenstaande moeders
 
Als vrijwilliger bij De Vrolijke Kring begeleidt Karine heel wat andere mensen, bijvoorbeeld door hen wegwijs te maken in de soms ingewikkelde structuur van artsen, hulpverlening en instellingen. “Neem nu alleenstaande moeders. Die hebben recht op derdebetalersregeling, maar krijgen geen automatische toekenning. Gevolg? Veel moeders weten niet dat ze er recht op hebben of durven het zelf niet te vragen. En dan wordt een doktersbezoek al gauw uitgesteld, met alle gevolgen vandien.”
 
De financiële drempel is voor veel gezinnen te hoog, ook in Ronse en omgeving. “Wij hebben hier echt nood aan een wijkgezondheidscentrum, maar helaas houdt minister De Block alle erkenningen tegen. Daardoor zorg je er opnieuw voor dat mensen gezondheidszorg uitstellen. De maatschappelijke kost daarvan krijg je later dubbel en dik aangerekend.”
 
*Geconventioneerde artsen houden zich aan afgesproken tarieven in ruil voor een financiële tegemoetkoming vanuit de ziekteverzekering. Niet-geconventioneerde artsen onderschrijven de ‘conventie’ niet en vragen in principe wat ze willen.

Key words: